على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1369

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خشن ( xacan ) ا . پ . گياهى كه از آن جامه بافند و فقيران و درويشان پوشند . و خشن پوشيدن : جامه‌اى كه از گياه خشن بافته باشند در بر كردن . و منافق بودن . و نفاق كردن . خشناء ( xacn ' ) ا . ع . ترهء سبز غير املس و خوش مزه مانند خرفهء لزج . و ناقهء لاغر . و نام زنى . خشناء ( xacn ' ) ص . ع . مؤنث اخشن . و كتيبة خشناء : لشكر بسيار سلاح . خشنات ( xacen t ) ع . ج . خشنة . خشنام ( xocn m ) ص . پ . نيك نام و خوش نام . خشنان ( xocn n ) ص . پ . فرخنده و خجسته و مبارك . خشن بارانى ( xacan - b r ni ) ا . پ . جبه كه در باران مىپوشند . و پارچهء كلفتى كه شبانان مىپوشند . و كنايه از آسمان و ابر . خشنة ( xacenat ) ص . ع . مؤنث خشن . ج : خشنات و ارض خشنة : زمين درشت . خشنة ( xocnat ) م . ع . خشن خشنا و و خشنة و خشانة . مر . خشانة . خشنة ( xocnat ) ا . ع . خشونة . و هو ذو خشنة : اى صعب . خشنجه ( xacanje ) ا . پ . خشتك جامه . خشنخانه ( xacan - x ne ) ا . پ . خانه‌اى كه از نى بوريا سازند . و خانه‌اى كه بر در و پنجرهء آن خار شتر بندند و آب بر آن پاشند تا نسيم سرد و خنك بدرون آيد . خشند ( xocnod ) ص . پ . خشنود و راضى . خشنده ( xacande ) ا . پ . خسنده و هوام . خشنسار ( xacans r ) و ( xacons r ) و خشنشار ( xacanc r ) ا . پ . خشتنشار و مرغابى كلان تيره رنك ميان سر سپيد . خشنفل ( xacanfal ) ا . ع . فرج زن . خشنگ ( xacang ) ا . پ . داغ زخم . و سركچل . و كچلى . و مردم كچل . خشنو ( xocnu ) و ( xacnu ) ص . پ . خشنود و راضى و خوشحال . خشنود ( xocnud ) ص . پ . راضى و خوشحال و خوش و خرسند و شادمان . خشنودى ( xocnudi ) ا . پ . خرسندى و خوشحالى و رضا و رضامندى و قبول خاطر و خاطر جمعى . خشنى ( xaceni ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درشتى و ناهموارى و زبرى . خشنى ( xocni ) ا . پ . زن فاحشه و فاجره و زانيه و روسپى و جنده . خشو ( xacv ) ا . ع . خرماى بد به كار نيامدنى . خشو ( xacv ) و ( xocovv ) م . ع . خشت النخلة خشوا و خشوا ( از باب نصر ) : خرما بد به كار نيامدنى بار آورد خرما بن . خشو ( xocu ) ا . پ . مادر زن . و مادر شوهر . خشوانه ( xocv ne ) ا . پ . پشمينه‌اى كه مويها از آن آويخته باشد مانند خرسك . و پشم رشته شده و پيچيده شده . خشوة ( xacvat ) ا . ع . واحد خشو يعنى يكدانهء خرماى بد به كار نيامدنى . خش و خاش ( xac - o - x c ) ا . پ . خاش در اين جا از اتباع است خس و خاشاك . و قماش ريزه . و هر چيز دور افگندنى و به كار نيامدنى . خشودن ( xocudan ) و ( xacudan ) ف م . پ . بريدن و پيراستن شاخه‌هاى زيادتى درخت . خشوع ( xocu ' ) م . ع . خشع الرجل خشوعا ( از باب فتح ) : فروتنى كرد . و خشوع نزديك بخضوع است و يا خضوع مخصوص به بدن است و خشوع در آواز و چشم هر دو - و خشع ببصره : چشم فرو خوابانيد . و خشع السنام : رفت كوهان و ماند از آن اندكى . و خشعت خراشى صدر فلان : خدوى لزج انداخت فلان . و نيز خشوع : ساكن شدن و آرميدن . و زارى و تذلل نمودن . و نزديك شدن ستاره بغروب . خشوع ( xocu ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فروتنى و كوچكى و فرمان بردارى . و آواز گريه و زارى از روى فروتنى . خشوف ( xacuf ) ا . ع . روندهء در زمين و در آيندهء در چيزى . و شمشير بران . و گرد برآيندهء بشب . و مرد شتابنده . و كسى كه دخل كند در كارها . خشوف ( xocuf ) م . ع . خشف خشوفا و خشفانا . مر . خشفان . خشوك ( xacuk ) و ( xocuk ) ا . پ . حرامزاده . خشوم ( xocum ) م . ع . خشم خشما و خشوما . مر . خشم . خشونة ( xocunat ) ا . ع . درشتى . و هو ذو خشونة اى صعب . خشونة ( xocunat ) م . ع . خشن خشنا و خشانة و خشونة . مر . خشانة . خشونت ( xocunat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درشتى و زبرى - ضد لينت و نرمى - . و غلطت . و سخت روئى . و سختى و تندى و تيزى . و غضب و خشم . و حقارت و اهانت . خشى ( xaci ) ا . پ . چيزى كه سفيدى آن بنهايت باشد يعنى سپيد سپيد بود . و سياه تيره رنگ بكبودى مايل . خشى ( xaci ) ا . پ . علف خشك شده . خشى ( xacy ) و ( xecy ) م . ع . خشيه خشيا و خشيا و خشاة . مر . خشاة . خشى ( xaci ) ص . ع . هراسان و ترسان .